Historia, architektura i tajemnice: Sądecki Park Etnograficzny — barwna podróż przez wielokulturową Sądecczyznę
Wystarczy przekroczyć bramę Sądeckiego Parku Etnograficznego, by natychmiast uciec od zgiełku współczesności i zanurzyć się w sielskim pejzażu dawnej Sądecczyzny. Rozciągający się na dwudziestu hektarach skansen to jedno z najbardziej malowniczych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce. W cieniu przydomowych sadów, tradycyjnych ogródków kwiatowych i pasiek rozlokowano kilkadziesiąt zabytkowych obiektów, które tworzą harmonijny, żywy obraz dawnej karpackiej prowincji.
Spacerując ścieżkami parku, wędrujemy przez pogranicze czterech odmiennych grup etnograficznych: Lachów Sądeckich, Pogórzan, Górali Sądeckich oraz Łemków. Wśród 68 pieczołowicie przeniesionych i zakonserwowanych budynków znajdują się zarówno okazałe, wielobudynkowe zagrody chłopskie kryte strzechą, jak i szlachecki dwór z XVII wieku czy urokliwa, drewniana cerkiew łemkowska z charakterystycznymi baniastymi hełmami. Autentyzm tego miejsca tkwi w detalach — we wnętrzach zaaranżowano dawne wiejskie warsztaty kołodzieja, tkacza czy kuźnię, a unikalna ekspozycja maziarstwa łemkowskiego przypomina o zapomnianym rzemiośle pozyskiwania dziegciu i mazi.
Wyjątkowym uzupełnieniem wiejskiego krajobrazu jest Miasteczko Galicyjskie, otwarte w 2011 roku jako integralna część kompleksu. To spektakularna rekonstrukcja prowincjonalnego organizmu miejskiego z przełomu XIX i XX wieku. Wokół brukowanego rynku wzniesiono dwadzieścia obiektów, w tym reprezentacyjny ratusz, strażacką remizę ze strzelistą wieżyczką, starą aptekę oraz żydowską karczmę. W pracowniach zegarmistrza, garncarza i w dawnym atelier fotograficznym unosi się duch dawnych Austro-Węgier, zapraszając wędrowca do niespiesznego chłonięcia atmosfery minionej epoki.
Wizyta w sądeckim skansenie to przede wszystkim zmysłowe doświadczenie przeszłości — zapach żywicy, skrzypienie starych podłóg pod butami i kojący szum wierzb rosnących przy wiejskich traktach. Bez względu na to, czy przysiądziesz na ganku zrębowej chałupy, czy spojrzysz na polichromie w łemkowskiej świątyni, to niezwykłe miejsce pozwala na chwilę zatrzymać bieg czasu i na nowo zachwycić się ginącym kunsztem ciesielskim.
Czy wiesz, że okazały ratusz stojący na rynku Miasteczka Galicyjskiego w rzeczywistości nigdy wcześniej nie istniał? Choć wygląda jak zabytek z epoki, wybudowano go w 2011 roku na podstawie niezrealizowanych, XIX-wiecznych planów architektonicznych sporządzonych pierwotnie dla Starego Sącza.
Najlepsze światło złapiesz podczas złotej godziny, gdy niskie słońce podkreśla głęboką fakturę surowego, spatynowanego drewna i gontów. Na rynku Miasteczka Galicyjskiego warto użyć obiektywu szerokokątnego (16–24 mm) z niskiej perspektywy, aby ująć kocie łby i wieżę ratusza, natomiast w wiejskich zagrodach poluj na kadry przez tradycyjne, drewniane okiennice.
