Park Etnograficzny Krakowiaków Zachodnich w Wygiełzowie — drewniana kraina u stóp zamkowego wzgórza

Rozciągnięty u stóp zalesionego wzgórza z majestatycznymi ruinami zamku Lipowiec skansen w Wygiełzowie to miejsce, w którym czas wydaje się płynąć niespiesznie dawnym rytmem. Na przestrzeni ponad pięciu hektarów zielonego terenu odtworzono świat dawnej polskiej wsi i małomiasteczkowej prowincji. Powstanie tego wyjątkowego miejsca w 1968 roku zawdzięczamy pasji oraz determinacji wybitnych krakowskich historyków sztuki i etnografów, na czele z legendarną Wojewódzką Konserwator Zabytków, dr Hanną Pieńkowską. To dzięki ich wysiłkom udało się ocalić przed zniszczeniem bezcenne świadectwa dawnej kultury materialnej regionu.

Wśród zgromadzonych obiektów dominuje drewno naznaczone patyną czasu, z którego wzniesiono zarówno skromne chałupy średniozamożnych gospodarzy, jak i bogatsze domy małomiasteczkowe, nastrojową karczmę czy zabytkowe spichlerze. Serce całego założenia stanowi perełka dawnej architektury sakralnej — pochodzący z 1623 roku zrębowy kościół z Ryczowa. Jego ciemne, drewniane ściany kryją wnętrze pamiętające modlitwy pokoleń dawnych mieszkańców tutejszych ziem, tworząc niepowtarzalny klimat spokoju i zadumy.

Spacerując krętymi ścieżkami między zagrodami, można zajrzeć do wnętrz chałup wyposażonych w oryginalne sprzęty gospodarskie, piece chlebowe oraz dawne narzędzia rzemieślnicze. Każdy budynek opowiada osobną historię o codziennym życiu, zmaganiach z przyrodą i świętovanym w gronie sąsiadów rytmie rocznym. W 2011 roku rangę tego miejsca doceniono na szczeblu krajowym, wpisując je do prestiżowego Państwowego Rejestru Muzeów, co potwierdza ogromną wartość zgromadzonych tu zbiorów dla dziedzictwa narodowego.

Dzisiejszy Muzeum Małopolski Zachodniej to nie tylko statyczna wystawa eksponatów za szybą, ale żywa przestrzeń spotkań z historią. Stając na polanie pośród pachnących żywicą ścian i słuchając szumu liści poruszanych wiatrem od strony Lipowca, łatwo zapomnieć o zgiełku współczesnego świata. To idealny punkt na niespieszną, pełną wrażeń podróż w przeszłość dla każdego miłośnika autentycznych historii i pięknych krajobrazów.